Afasie van Broca
Hoe klinkt een afasie van Broca?
Moeizaam, en dat hoort u meteen. Het spreken komt er met horten en stoten uit, zinnen blijven kort, en de woorden die overblijven zijn vaak de inhoudswoorden: zelfstandige naamwoorden en werkwoorden. De kleine woordjes die een zin soepel maken vallen weg. In plaats van dat de koffie op tafel staat, wordt het koffie, tafel. De boodschap komt aan, de vorm niet.
Wat opvalt aan de andere kant van het gesprek: iemand begrijpt korte en eenvoudige zinnen vaak wel. Daardoor kan een gesprek redelijk lopen zolang u het rustig en overzichtelijk houdt. Bij lange zinnen of ingewikkelde grammatica loopt ook het begrip vast, alleen minder zichtbaar.
En dan is er het punt dat naasten het zwaarst noemen: mensen met een afasie van Broca zijn zich meestal heel goed bewust van hun afasie. Ze horen zelf dat het niet klopt en kunnen het niet repareren. Dat verklaart de frustratie en soms de somberheid die erbij komt kijken, en het is een reden om de persoon zelf aan te spreken en niet over hem heen te praten.
Waar zit het gebied van Broca?
Het gebied van Broca ligt bij de meeste mensen vooraan in de linker hersenhelft, dezelfde helft waarin de taal doorgaans georganiseerd is. Stichting Afasie Nederland noemt de linker hersenhelft dan ook als de gebruikelijke plaats van de beschadiging bij afasie. Raakt dit gebied beschadigd, meestal door een herseninfarct of hersenbloeding, dan ontstaat het patroon dat hierboven beschreven staat.
Een waarschuwing tegen te veel netheid: de namen Broca en Wernicke beschrijven patronen die vaak samengaan met schade in die buurt, niet scherpe grenzen op een kaart. Een echte hersenbeschadiging houdt zich zelden aan een tekening. De richtlijn afasie legt de nadruk daarom op wat iemand kan en niet kan, en op de gevolgen voor het dagelijks handelen: kunt u nog telefoneren, kunt u nog boodschappen doen.
Broca of Wernicke?
Het zijn bijna elkaars spiegelbeeld, en met twee vragen komt u een heel eind: loopt het spreken vloeiend, en komt binnen wat u zegt?
| Broca | Wernicke | |
|---|---|---|
| Spreken | Niet vloeiend, kort, moeizaam | Vloeiend, soms overvloedig |
| Taal begrijpen | Korte, simpele zinnen meestal wel | Veel problemen mee |
| Besef van de stoornis | Meestal sterk aanwezig | Vaak beperkt |
| Andere naam | Motorische afasie | Sensorische afasie |
De tegenhanger staat uitgewerkt op afasie van Wernicke, en de volledige indeling met de vormen die hier niet in passen op vormen van afasie.
Is dit hetzelfde als onduidelijk spreken?
Nee, en dat is precies de verwarring die een logopedist bij het eerste onderzoek wegneemt. Bij een afasie van Broca is de taal geraakt: het woord is er niet, of de zin komt niet rond. Bij dysartrie werkt de taal gewoon en doen de spieren voor ademen, stem en uitspraak het niet goed genoeg, waardoor de spraak slap of geperst klinkt. Bij spraakapraxie werken de spieren wel en lukt alleen het aansturen niet.
Ze kunnen alle drie na dezelfde beroerte optreden, en dat gebeurt geregeld. De vragen waarmee de eerste twee uit elkaar te houden zijn, staan op afasie of dysartrie.
Wat doet een logopedist hieraan?
De logopedist bepaalt eerst de vorm en de ernst, en kijkt daarnaast wat de afasie betekent voor het gewone leven. Daarna loopt de behandeling langs twee sporen: werken aan de taal zelf, en tegelijk manieren zoeken om nu al iets over te brengen. Schrijven, tekenen, wijzen, foto's en gebaren zijn daarbij geen noodgreep maar gereedschap, zeker in de periode waarin de woorden nog niet terug zijn.
Naasten worden er bewust bij betrokken. Iemand met een afasie van Broca weet wat hij wil zeggen, en de omgeving die leert wachten, doorvragen en raden zonder te betuttelen maakt het verschil tussen een gesprek en een stilte. Een logopedist met ervaring in afasie vindt u via het overzicht van logopedisten. Meer over het traject na hersenletsel staat op logopedie voor volwassenen, en de uitleg over afasie in het algemeen op afasie.
Belangrijk om te weten
De informatie op deze site is algemeen en educatief. Zij vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een logopedist of arts. Maakt u zich zorgen over spraak, taal, stem, gehoor of slikken? Bespreek het dan met uw huisarts of een logopedist.
Veelgestelde vragen
Wat is afasie van Broca in het kort?
Afasie van Broca is de vorm van afasie waarbij het spreken zelf het zwaarst getroffen is. Het spreken gaat niet vloeiend: zinnen zijn kort, komen moeizaam op gang en missen vaak de kleine woordjes die een zin aan elkaar praten, zoals lidwoorden en voorzetsels. Wat een ander zegt komt meestal wel binnen, zeker bij korte en eenvoudige zinnen. Deze vorm wordt ook motorische afasie genoemd, omdat de uitvoer van taal het probleem is en het begrip relatief gespaard blijft. Mensen met een afasie van Broca zijn zich er meestal scherp van bewust dat het niet lukt, wat de frustratie groot maakt.
Waarom heet het afasie van Broca?
De vorm is genoemd naar het hersengebied van Broca, dat bij de meeste mensen in de linker hersenhelft ligt, vooraan. Raakt dat gebied beschadigd, bijvoorbeeld door een herseninfarct, dan ontstaat het typische patroon van moeizaam en niet vloeiend spreken. De naam is een aanduiding van een patroon, geen precieze plaatsbepaling: in de praktijk komt een klassiek beeld van Broca niet altijd overeen met schade die netjes binnen dat ene gebied blijft. Uw logopedist zal daarom eerder beschrijven wat u wel en niet kunt dan alleen een etiket noemen.
Begrijpt iemand met afasie van Broca alles?
Nee, en dat is een veelgemaakte aanname die tot misverstanden leidt. Het begrijpen van korte en eenvoudige zinnen gaat meestal redelijk, en daardoor lijkt het gesprek van buitenaf te lopen. Maar lange zinnen, snel tempo, meerdere onderwerpen door elkaar, een rumoerige kamer of ingewikkelde grammatica kunnen het begrip alsnog laten vastlopen. Iemand vult dan aan met de context en met wat hij van u verwacht, en dat gaat af en toe mis. Praat dus rustig, houd het bij een onderwerp tegelijk en vraag af en toe na of u elkaar goed begrepen heeft.
Kan spreken weer beter worden na een afasie van Broca?
Dat verschilt per persoon en hangt volgens de richtlijn afasie onder meer af van de plaats en de grootte van het hersenletsel, van het taalvermogen van voor de beroerte en van iemands persoonlijkheid. Wat de richtlijn wel vastlegt is hoe erop gelet wordt: kort na het ontstaan een screening, na ongeveer drie weken uitgebreider onderzoek met een behandelplan, en na ongeveer drie maanden opnieuw testen om te zien of de behandeling het gewenste effect heeft. Een pagina kan geen voorspelling doen voor een individueel geval, en u mag er ook geen van uw logopedist verwachten in de eerste weken.